Վերջին Նորությունները

ԳՈՐԾԸ ՄՆԱՑ ՀԻՇԱՏԱԿՈՂ
Հանրապետության հանքամետալուրգիական ոլորտի հանրությունը ծանր կորուստ կրեց. կյանքից հեռացավ պրոֆեսոր, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր

ՅՈՒՐԻ ԱՆԴՐԵՅԻ ԱՂԱԲԱԼՅԱՆԸ

   Յու. Աղաբալյանը ծնվել է 1935 թվականին, 1958-ին ավարտել է Վրաստանի պոլիտեխնիկական ինստ­ի­տու­տի Լեռնային ֆակուլտետը և նույն տարում աշ­խա­տանքի ընդունվել «Հայգունմետգիտնախագիծ» ինստիտուտում:

   1961-1972 թթ. Յու. Աղաբալյանը աշխատել է Հայաստանի երկրաբանական վար­չության համակարգում: Նրա մասնակցությամբ ու ղեկավարությամբ կատարվել են ինժեներական ու գիտական մշակումներով հիմնավորված օգտակար հա­նա­ծո­նե­րի մի քանի տասնյակ հանքավայրերի երկրաբանատնտեսագիտական գնահա­տում­ներ: Թեկնածուական ատե­նա­խո­սու­թյու­նը հա­ջողությամբ պաշտպանել է 1971թ. Մոսկվայի երկրա­բա­նա­հե­տա­խուզական ինս­տիտուտում: Այս առթիվ ակադեմիկոս Մ. Ագոշկովը գրում է. «Երիտասարդը օգտակար հա­նա­ծո­նե­րի հանքավայրերի գնահատաման գծով թիվ մեկ մասնագետն է»: Հանքավայրերի մշակ­ման լեռնաերկրաբանական պայմանների և միներալային հումքի որակի պա­հանջ­ների նկատմամբ Յուրի Աղաբալյանի մոտեցումն առ այսօր հաջողությամբ կիրառվում է մե­տա­ղական հանքավայրերի գնահատման գոր­ծում: «Վնիիգեոլնեռուդ» ինս­տիտուտի հայաստանյան մաս­նա­ճյու­ղում աշխատելու 11 տարիների ընթացքում ղեկավարել է մի շարք գիտական ու գիտամեթոդական աշխատանքներ և կարողացել է դրսևորվել որպես բարձրակարգ մասնագետ՝ այդ ընթացքում իրականացնելով Լիտվայից մինչև Սախալին ընկած տարա­ծա­շր­ջանների բազմաթիվ հանքավայրերի տեխնի­կատնտե­սա­կան հիմնավորումների մշա­կումներ:

   Ճանաչված գիտնականը 1983-ից Երևանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտում ստանձնեց «Լեռնային գործ» ամբիոնի ղե­կա­վարությունը, նվիրվեց որակյալ ճարտարագետների ու գիտական աշխա­տող­ների պատրաստման գործին: Հետագա տարիներին, զբաղեցնելով պատասխանատու այլ պաշտոններ, նա շարունակեց դասախոսել հարազատ բուհում:

   1987-2000 թթ. Յուրի Աղաբալյանը համատեղության կարգով ղեկավարել է ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի մասնագիտական խումբը, որը զբաղվում էր հանրապետության հանքահումքային պաշարների արդյունավետ և համալիր օգտագործման խնդիրներով: Նա 1995-ից մինչ օրս լեռնային գիտությունների գծով Ռուսաստանի Դաշնության ԳԱ գիտական խորհրդի անդամ էր, Միներալային ռեսուրսների միջազգային ակադեմիայի հայկական կենտրոնի նախագահը:

   Հեղինակել է ավելի քան 100 գիտական աշխատանք (այդ թվում՝ 6 մենագրություն), իսկ 2015 թ. Գեր­մա­նիա­յ­ում հրատարակեց «Ընդերքի օպտիմալ յուրացման ընդհանուր տեսու­թյուն» ֆունդամենտալ աշ­խա­տու­թյունը:

   Լավագույն մարդու, ուսուցչի և գործընկերոջ հիշատակը միշտ վառ կմնա մեր սրտերում:

 

Հայաստանի հանքագործների և մետալուրգների միության խորհուրդ

 

ՈՉ ՈՔ ՉԻ ՄՈՌԱՑՎԻ
ՀԱՅԿ ՊԵՏՐՈՍԻ ՉԱԽԱԼՅԱՆ

   Նրանց մասին, ովքեր զոհաբերեցին, ամենաթանկը, անձնականը, որ դրեցին անանձնականի զոհասեղանին՝ գիտակցաբար, «իմացեալ», ասել, պատմել անհրաժեշտ է անընդմեջ, անկախ նրանից քաղաքակրթական ինչ կողմնորոշում ու կարգավիճակում ենք, ովքեր են մեր հարևաններն ու բարեկամները ու միայն Հայրենիքն է, որ  նման զոհողությունների գնով գոյատևելով, հիշելու է իր զավակներին, ինչպես չեն մոռացվել մեծն Վարդանը, Անդրանիկն ու Մոնթեն... և որպեսզի այս անունների կողքին մշտապես ավելանան նվիրյալները, որովհետև առանց նրանց չի լինելու այդ հայրենիքը:

   Հայկ Չախալյանը մեկն էր նրանցից, ովքեր իրենց էությամբ, այսպես ասած, սինթեզում են հավաքական Վարդանների ու Մոնթեների նվիրվածությունը, կամքն ու արիությունը: Երբ Հայրենիքը վտանգված է, երբ «…հազար դարում հազիվ մարդասպան դարձած …» արյունռուշտ թշնամին հարձակվել է՝ նրանց համար երկընտրանքի, երկմտելու ժամանակ չկա: Եթե ոչ ես, ապա ո՞վ. Ահա սա է անմահություն տանող գիտակցումը, որպիսին հատուկ էր նաև Հայկին:

   Նա բոլորիս նման իր երկրի սովորական քաղաքացին էր ու բոլորիս նման նվիրական կամ սովորական նպատակներ ուներ: Ավարտել էր Երևանի պետական համալսարանի երկրաբանության ֆակուլտետը:

   Պետք չէ վառ երևակայություն ունենալ, չհասկանալու համար, որ հենց ընտրած մասնագիտության մեջ անգամ զգացվում է սերը հայրենիքի, նրա բնաշխարհի հանդեպ: Նա «ժամանակի ոգուն համահունչ» չի ընտրել, ասենք՝ ծրագրավորողի հեշտ ու հանգիստ, անվտանգ ու ֆիզիկական առանձնապես մեծ ջանքեր չպահանջող մի արհեստ, այլ երկրաբանությունը՝ երկիր հայրենին խորությամբ ու համապարփակ ճանաչելու, նրա ներուժն իմանալու ոչ դյուրին մասնագիտությունը: Րաֆֆին՝ մեր մեծ պատմավիպասանը, մի հրաշալի խոսք ունի. «Անհնար է սիրել հայրենիքը՝ առանց նրան ճանաչելու»: Ուրեմն, որքան շատ բան իմանաս հայրենիքիդ մասին, այնքան ավելի կսիրես այն: Իսկ էլ ո՞վ, եթե ոչ երկրաբանը գիտի իր հայրենիքի ամեն մի անկյունն ու ընդերքում եղած նրա հարստությունները:

   Տեսեք, թե պարզ, անպաճույճ խոսքերով ինչպես է բնութագրում Հայկին նրա առաջին աշխատանքային ղեկավարը՝ «ԳԵՈԷԿՈՆՈՄԻԿԱ» ՓԲԸ գլխավոր տնօրեն, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու, Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի դոցենտ Արամ Բաղդասարյանը.

   «Հայկի հետ առաջին հանդիպման ժամանակ արդեն զգացվեց, որ խելացի, բանիմաց անձնավորություն է։ Աշխատանքային գործունեությունը սկսելով որպես առաջատար մասնագետ, 3-4 տարում նա, իր աշխատասիրության և հարցերի պատասխանները գտնելու անսպառ ձգտումի շնորհիվ, դարձավ բաժնի պետ։ Այդ տարիներին մեր ընկերությունում ձևավորվեց երիտասարդ մասնագետների մի խումբ, ովքեր հետագայում դարձան մտերիմ ընկերներ: Դրանում իր մեծ ավանդն ունեցավ նաև Հայկը։

   Նա երբեք որևէ գործ չէր ձեռնարկի, քանի դեռ անհրաժեշտ չափով չէր խորացել դրա էության մեջ, ինչը խոսում էր նրա մտքի վերլուծական և պրպտուն բնույթի մասին: Նա որոշումներ կայացնելիս ինքնուրույն էր, համաձարկ ու նպատակասլաց: Դա վերաբերում էր թե մասնագիտական, թե կենցաղային ամենաբազմազան խնդիրներին։ Պատերազմից մեկ ամիս առաջ նա ՀԱՊՀ «Լեռնային գործ և շրջակա միջավայրի պահպանություն» ամբիոնում ձևակերպվեց որպես հայցորդ...

   Հանձին Հայկի, մենք կորցրեցինք լավագույն ընկերոջ և հեռանկարային բարձրակարգ մասնագետի։ Նրա հիշատակը և բարի օրինակը մեր սրտերում կմնա հավերժ»։

   2020 թվականի հուլիսից Հայկն աշխատում էր ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության ընդերքի վարչության ընդերքաբանական փորձաքննության բաժնում որպես գլխավոր մասնագետ:

   Երբ սկսվեց Արցախյան 44-օրյա պատերազմը, Հայկը, առանց որևէ մեկին տեղեկացնելու, կամավորագրվեց և մոտ 90 հոգանոց ջոկատի կազմում մասնակցեց Շուշիի պաշտպանությանը։ Որոշ ժամանակ անց, կրկին կամավորական սկզբունքով, այդ ջոկատից ձևավորվեց 24 մարտիկներից կազմված արագ արձագանքման ստորաբաժանում, որը պաշտպանելու էր Բերձոր-Շուշի ճանապարհահատվածը Քարինտակ գյուղը: Նոյեմբերի 4-ին, հերթական կյանքի ու մահու ճակատամարտում, զոհվեցին այս ջոկատի 10 կամավորներ: Նրանց թվում էր նաև Հայկը:

   ՀՀ նախագահի սույն թվականի հունիսի 25-ի հրամանագրով սերժանտ Հայկ Պետրոսի Չախալյանը հետմահու պարգևատրվեց մարտական ծառայության համար մեդալով:

   Այս առթիվ ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունում տեղի ունեցավ հայրենիքի պաշտպանության համար զոհված գործընկերոջ հիշատակին նվիրված միջոցառում, որին մասնակցում էին ՏԿԵ նախարարի տեղակալ Լիլիա Շուշանյանը, Հայկ Չախալյանի ծնողները, ընկերները, գործընկերները, դասախոսները։

   Լիլիա Շուշանյանը նախարարի և աշխատակիցների անունից երախտիքի խոսքեր հղեց հերոսի ծնողներին և նրանց փոխանցեց փառքով պսակված մեդալը: Որոշվեց նաև ՀՀ ՏԿԵ նախարարության ընդերքաբանական փորձաքննության բաժնի աշխատասենյակը անվանակոչել  Հայկ Չախալյանի անունով:

   Ավելացնենք, որ Հայկը նոր էր բոլորել իր 30-ամյակը:

Հավերժ փառք Հայկին և հայրենիքի պաշտպանության համար իրենց կյանքը դրած մեր բոլոր քաջերին:

 

Ինչ են գրում Միության անդամ կազմակերպությունների մասին
«ԱԽԹԱԼԱՅԻ ԼԵՌՆԱՀԱՐՍՏԱՑՄԱՆ ԿՈՄԲԻՆԱՏ» ՓԲ ԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԵՎ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ԾՐԱԳՐԵՐ Է ԻՐԱԿԱՆԱՑՆՈՒՄ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆՈՒՄ

   «Ախթալայի ԼՀԿ» ՓԲ Ընկերությունը Լոռու մարզի այն եզակի ձեռնարկություններից է, որն աշխատում է առանց պարապուրդների և պահպանում է աշխատողների կայուն քանակ: Այսօր կոմբինատում աշխատում է շուրջ 480 մարդ, որոնց ավելի քան 80 տոկոսը համայնքի և շրջակա բնակավայրերի բնակիչներն են: Բանվորների միջին մաքուր աշխատավարձը կազմում է 200 հազար դրամ: Այս տարվա հուլիսի 1-ից ձեռնարկության ինժեներատեխնիկական կազմի և բանվորների աշխատավարձը բարձրացվել է 10 տոկոսով:

   «Ախթալայի ԼՀԿ» ՓԲ Ընկերությունը տարածաշրջանում իրականցնում է նաև զարգացման և սոցիալական ծրագրեր, որոնց իրականացումը մեծապես պայմանավորված է ձեռնարկության ղեկավարման փորձի ու հմտությամբ, աշխատակազմի գործին նվիրվածությամբ, տեղական ու պետական կառավարման մարմինների գործուն աջակցությամբ: Նմանատիպ ծրագրերից նշենք Ախթալա-Շամլուղ ավտոճանապարհի, Մեծ Այրում համայնքի մշակույթի տան հիմնանորոգումները, դպրոցներին գույքի անհատույց տրամադրումը: Այդ ծրագրերի իրականացման համար 2021թ.-ին հատկացվել է  60 միլիոն դրամ, ինչպես նաև յուրաքանչյուր ամիս ձեռնարկությունը Ախթալա խոշորացված համայնքին` սոցիալական ծրագրեր իրականացնելու նպատակով, հատկացնում է 5 միլիոն դրամ:

   Ձեռնարկությունը նաև մեծ օժանդակություն է ցուցաբերում 44-օրյա պատերազմի մասնակիցներին և նրանց ընտանիքներին: Վերջերս մեկ միլիոն դրամ է հատկացվել Արցախից վերադարձած յոթ անչափահաս երեխա ունեցող մի ընտանիքի:

   Վերջին տարիներին ձեռնարկության բնապահպանությանն ուղղված մի շարք միջոցառումների շնորհիվ բավական նվազեցվել են բնապահպանական ռիսկերը: Այդ աշխատանքների հանրայնացումը, լուսաբանումը, քննարկումները շահագրգիռ պետական և ոչ պետական մարմինների հետ թույլ են տվել սեղմ ժամկետներում լուծել առաջացող խնդիրները: Կատարվող աշխատանքների հաջողությունը արդյունք է տեղական ինքնակառավարման մարմինների և պետական կառույցների հետ սերտ համագործակցության:

   Վերոնշյալը թույլ է տալիս հուսալ, որ բարենպաստ պայմանների դեպքում ձեռնարկության սոցիալական և զարգացման ծրագրերը ապագայում կշարունակվեն:

«ԼՈՌՈՒ ՄԱՐԶ»

Մարզային լրագիր թիվ 55, 2021թ.

Լուսանկարները վերցված են

 
ՀԻՇԱՏԱԿՆԵՐ
ՆԱ ԱՎԱՆԴՈՒՅԹՆԵՐԻ ԿՐՈՂ ԷՐ
Երկու խոսք Հայաստանի հանքագործների և մետալուրգների միության հիմնադիր և պատվավոր նախագահ Մաքսիմ Հակոբյանի հիշատակին՝ ծննդյան տարելիցի առթիվ

   Երբևէ որևէ մեկը վստահաբար չի կարող ասել, թե ինչ առաքելությամբ է աշխարհ եկել:

   Ամեն մեկս մեր առաքելությունն ունենք, բայց ամեն մեկը չէ, որ գիտակցում կամ մտածում է դրա մասին: Դա մենք կրում ենք մեր մեջ, մեր արյան մեջ, որ ուղղորդում է մեր գործողությունները, ու մենք ականջալուր ենք լինում նրա կանչին մեր կամքից անկախ, ու երբեմն տարակուսած կարող ենք ինքներս մեզ հարցնել, թե այսինչ քայլը ինչո՞ւ այսպես արեցինք: Ահա այդպես էլ չհասկանալով, մենք դա փոխանցում ենք մեր հաջորդներին, հետնորդներին՝ սերնդեսերունդ:

   Ուստի և մեզանից յուրաքանչյուրը այս կամ այն կերպ  հավերժության ժամանակներն իրար կապող շղթայի մեկ օղակն է, մի հանգույցը, որի միջով նաև գեներն են փոխանցվում, էներգետիկան, բնավորություններն ու հուզաշխարհների յուրահատկությունները, դրա համար էլ մենք կրկնում ենք մեր նախորդներին, նույնիսկ առանց նրանց մասին որևէ իմացության, ու կրկնում ենք ոչ միայն արտաքին նմանություններով, այլ ողջ էությամբ՝ որքան էլ որ ժամանակի «փոշին» ծանր ու հաստ շերտով պատած լինի մեր հիշողության դաշտը:

   Հարց է, թե մենք որքանով ենք գիտակցում մեզ «պատմականորեն» տրված այդ գործառույթը և կկարողանա՞նք արդյոք նեղ անձնական ցանկություններից ու շահերից վեր կանգնել և ժամանակի մեջ դառնալ այն արժանի «հանգույցը»՝ սերունդների անցյալն ու ապագան իրար կապող հերթական օղակը: «...Եվ աշխարհն ին՞չ է…», հարցնում է պոետն ու ինքն էլ պատասխանում է՝ «...բանաստեղծներն են հասկացել դույզն ինչ և թոթովում են հնչյուններն անմահ»:

   Իսկ գայթակղությունները շատ-շատ են, հատկապես, երբ կյանքը քեզ լայն հնարավորությունների բուրգի առաջ է կանգնեցնում:

   … Նրան դիմում էին բոլորը, ով որևէ նախաձեռնություն, որևէ մտահղացում, որևէ գործ  էր ձեռնարկում: Որքան զգացել եմ, հազվադեպ էին ձեռնունայն հեռացողները, ընդառաջում էր ինչ-որ կերպ, ինչ-որ բանով…

   Նրա համար կարևորը գաղափարն էր, թե հետո դրանից ինչ կստացվեր, այլ հարց է, կարևորը ընդառաջելն էր, մտահղացումը, նախաձեռնողականությունն ու ոգևորությունը չմեռցնելը: Համոզված էր՝ ամեն մի գործ մի կաթիլ արդյունք կունենա՝ կաթիլից է գոյանում ծովը: Սա նշանաբանի նման էր, սովորույթ, որի մասին չէր էլ մտածում, բնականաբար՝ արածի համար երբևէ չէր ափսոսում:

   Դա ոգևորում էր մարդկանց, ավելի պատասխանատու էին զգում, ավելին անելու, արդարացնելու ձգտում էր առաջացնում. մտածում էին, եթե նա ընդառաջել է, ուրեմն կհետևի և կսպասի արդյունքին…

   Մի անգամ, Հանքագործի օրվա առթիվ հուշամեդալների վկայականներն էր ստորագրում, սովորական աշխատանքային գործընթաց էր: Երբ պատրաստվում էի դուրս գալ, առանց ինձ նայելու, կարծես ի միջիայլոց, ասաց «Ես գոհ եմ քո աշխատանքից»:

   Այդ պահին ինձ թվաց, թե դրա կարիքը չկար, բայց այդ խոսքերի մոգականությունն ուղեկցում է ինձ առ այսօր: Չմեկնաբանեմ, իր նման մի փոքր լռեմ:

   Գիտե՞ք, իրականում մենք տարեկիցներ ենք և թվում է, թե հասակակիցների առօրյա, թեկուզ գործնական հարաբերություններում նման գնահատականը կհնչեր մի փոքր այլ կերպ կամ այլ կերպ է դա լինում: Դժվարանում եմ հիմա այդ զգացողությունը ընկալելի նկարագրել, բայց հետո հասկացա, որ գնահատված լինելը կամ թեկուզ զգալը, անգամ այս տարիքում, կարող է, ասենք՝ արյունդ մի փոքր ավելի արագ պտտացնել: Իսկ հիմա, երբ դա արդեն հուշ է՝ կապված նվիրական մի մարդու հետ՝ առավել ևս:   

   Նա մեկն էր, ով մինչև վերջ էլ չմոռացավ, թե ում հետ կամ ում մոտ է սկսել իր աշխատանքային առաջին քայլերը, որովհետև նրա մեջ երախտագիտությունը գերակայում էր բոլոր զգացմունքներին: Հենց այս հարթությունում, թերևս ենթագիտակցորեն, նրա մեջ խոսում էր ավանդույթները կրելու ու փոխանցելու իր առաքելությունը: Դա կարող էր վերաբերել ծնողին, ուսուցչին, ավագ ընկերոջն ու գործընկերոջը: Նա ենթագիտակցորեն իր մեջ կրում էր ավագ լինելու աստվածատուր կոչումը և արժանապատվորեն «դիմացավ» իրեն վերապահված աստեղային ժամանակի բոլոր փորձություններին: Նա բոլորի համար ավագ էր՝ անկախ տարիքից ու հասարակության մեջ զբաղեցրած պաշտոնից:

   Ինքն այդ մասին չէր խոսի, ի՞նչ խոսեր: Դա զգացումի կամ, ավելի ճիշտ, զգացմունքի նման մի բան է, որը կրում ես քո մեջ, որպես տոհմի չբարձրաձայնվող, նվիրական գաղտնիք:

   Ես հիմա խոսում եմ նրա մարդկային բնույթի մասին ու, մտածում եմ, թե շատ առաջ չգնացի՞, շատ չխորացա՞ մի բանում, որտեղ խճճվելու լուրջ վտանգ կա իմ իմացությունների պաշարից բխող: Ես ներողություն եմ խնդրում նրանցից, ովքեր ավելի մտերիմ ու ավելի մոտ են կանգնած եղել նրան ու միգուցե մտովի քմծիծաղում են պարզունակությանս: Ամեն դեպքում՝ ես այդպես տեսա ու ճանաչեցի Մաքսիմ Անուշավանի Հակոբյանին, ու սա դեռևս վերջին խոսքը չէ նրա կյանքի ու թողած ժառանգության մասին:

 

   Հետգրություն

   Չկարողացա ամփոփել, ավարտուն տեսքի բերել խոսքս. թերևս հախուռն զգացումներն են խանգարում…

   Վերջերս մի քանի անգամ եղա Սյունիքում, քո հայրենի Քաջարանում, Կապանում… շատ էի ուզում ընկալել-զգալ քո թողած արժեքները կրող, քեզ հաջորդող այն օղակը, որն առանց աղավաղելու Սյունյաց երկրի հազարամյա ավանդույթներն այնուհետև պետք է փոխանցի գալիք սերունդներին…

   Հիմա շատ բաներ են արագ փոփոխվում, միգուցե արդեն չեմ հասցնում ընկալել. հույսս դա է:

   Ներող եղիր, եթե սրտովդ չստացվեց խոսքս, խաղաղ հանգչիր քո հայրենի Զանգեզուրում, Մաքսիմ Անուշավանիչ:

 

Վոլոդյա Կիրակոսյան

Հայաստանի հանքագործների և մետալուրգների միության տնօրեն

«ՀԱՆՔԱԳՈՐԾ ԵՎ ՄԵՏԱԼՈՒՐԳ»  հանդեսի հիմնադիր խմբագիր

«Հայաստանի հանքագործների և մետալուրգների միությունը» իրավաբանական անձանց միություն է: Ստեղծվել է հանքամետալուրգիայի համալիրի միության անդամների ձեռնարկատիրական գործունեությունը համակարգելու, ինչպես նաև ընդհանուր գույքային շահերը ներկայացնելու և պաշտպանելու նպատակով:

Հետադարձ կապ

Էլ.փոստ: info@miningmetal.am

Էլ.փոստ: hanqmet@mail.ru

Հեռ: +374 (91) 49-03-46

Հեռ: +374 (94) 49-03-46

Ֆաքս: +374 (10) 46-22-29

Հասցե: Հայաստան,Երևան,Արտաշիսյան 10